Αρτεμώνας Σίφνου, 28 Σεπτεμβρίου – 7 Οκτωβρίου 2026
Με ιδιαίτερη χαρά και ανταποκρινόμενοι στο ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε μετά τη δημοσίευση της 1ης Εγκυκλίου, σας αποστέλλουμε προς ενημέρωσή σας τη 2η Εγκύκλιο του 1ου Σχολείου Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στον Αρτεμώνα Σίφνου από τις 28 Σεπτεμβρίου έως τις 7 Οκτωβρίου 2026, στο πλαίσιο του Έργου «ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΤΟΠΟΙ ΙΙ: Ακολουθώντας τα ίχνη του παρελθόντος στα μονοπάτια της Ανατολικής Μεσογείου».
Το Σχολείο Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων τελεί υπό την αιγίδα της Ελληνικής Αρχαιομετρικής Εταιρείας και υλοποιείται από το Εργαστήριο Παλαιοπεριβάλλοντος και Μελέτης Αρχαίων Μετάλλων του Ινστιτούτου Νανοεπιστήμης και Νανοτεχνολογίας του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», σε συνεργασία με τους εταίρους του Έργου.
Στόχος του είναι να φέρει τους συμμετέχοντες σε άμεση επαφή με την αρχαιομεταλλουργία, την πυροτεχνολογία και τις αρχαιομετρικές μεθόδους μελέτης αρχαίων μεταλλικών υλικών και μεταλλουργικών καταλοίπων. Παράλληλα, επιδιώκει να ενισχύσει τη συνεργασία και την ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ φοιτητών, νέων ερευνητών και επαγγελματιών από διαφορετικά επιστημονικά πεδία, με κοινό ενδιαφέρον για τη μελέτη των αρχαίων τεχνολογιών και της μεταλλευτικής και μεταλλουργικής κληρονομιάς της Ανατολικής Μεσογείου.
Η επιλογή της Σίφνου για τη φιλοξενία του Σχολείου Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων συνδέεται με τη μακραίωνη μεταλλευτική και μεταλλουργική παράδοση του νησιού και τη σημαντική θέση του στη μελέτη της αρχαίας μεταλλουργίας στο Αιγαίο. Οι εργασίες του Σχολείου Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων θα διεξαχθούν στο Πολιτιστικό Κέντρο «Μαριάνθη Σίμου» στον Αρτεμώνα.
Δείτε το προκαταρτικό πρόγραμμα του Σχολείου εδώ.
Εκπαιδευτικό πρόγραμμα και πρακτική εκπαίδευση
Το Σχολείο Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων συνδυάζει θεωρητική διδασκαλία, εργαστηριακή εκπαίδευση, πειραματική αρχαιολογία και ασκήσεις πεδίου. Μέσα από διαλέξεις, πρακτικές ασκήσεις και βιωματικές δραστηριότητες, οι συμμετέχοντες θα προσεγγίσουν τις αρχαίες τεχνολογίες παραγωγής και επεξεργασίας μετάλλων, καθώς και τις σύγχρονες μεθόδους μελέτης τους. Σε όλους τους συμμετέχοντες θα διανεμηθεί εκπαιδευτικό υλικό και επιλεγμένη βιβλιογραφία.
Το θεωρητικό πρόγραμμα περιλαμβάνει διαλέξεις για τη γεωλογία της Ελλάδας και της Κύπρου, τις μεταλλοφόρες περιοχές και τα σημαντικότερα μεταλλευτικά κέντρα της αρχαιότητας, με έμφαση στο Λαύριο, τη Σίφνο, τη Σέριφο, την Κύθνο και την Κέρο. Παράλληλα, παρουσιάζονται οι βασικές αρχές της μεταλλουργικής τεχνολογίας και της πυροτεχνολογίας, καθώς και η παραγωγική αλυσίδα από την εξόρυξη των μεταλλευμάτων έως την παραγωγή μετάλλου, την παραγωγή κραμάτων και την κατασκευή αντικειμένων.
Επιπλέον, οι συμμετέχοντες θα γνωρίσουν βασικές αρχαιομετρικές και αναλυτικές μεθόδους που εφαρμόζονται στη μελέτη αρχαιολογικών υλικών και μεταλλουργικών καταλοίπων. Το πρόγραμμα θα καλύψει τεχνικές στοιχειακής ανάλυσης, μικροσκοπικής παρατήρησης, χαρακτηρισμού υλικών και χρονολόγησης, όπως XRF, ICP-MS, οπτική και ηλεκτρονική μικροσκοπία με EDS, φασματοσκοπία Mössbauer, καθώς και εφαρμογές GIS στην αρχαιολογική έρευνα.
Η πρακτική εκπαίδευση θα περιλαμβάνει κατασκευή και λειτουργία μεταλλουργικής καμίνου βασισμένης σε προϊστορικά πρότυπα καθώς και πειράματα παραγωγής μετάλλου με τεχνικές που χρησιμοποιούνταν στην αρχαιότητα. Οι συμμετέχοντες θα λάβουν επίσης μέρος σε εργαστηριακές ασκήσεις τεκμηρίωσης, δειγματοληψίας και μελέτης μεταλλουργικών καταλοίπων, καθώς και σε εκπαιδευτικές επισκέψεις σε αρχαιολογικούς χώρους, μεταλλευτικά τοπία και θέσεις ιδιαίτερου γεωλογικού ενδιαφέροντος στη Σίφνο και τη Σέριφο.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες θα εργαστούν ατομικά ή σε μικρές ομάδες πάνω σε σύντομο ερευνητικό θέμα, τα αποτελέσματα του οποίου θα παρουσιάσουν κατά την τελευταία συνεδρία του Σχολείου.
Εισηγητές
Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα θα υποστηριχθεί από ακαδημαϊκούς, ερευνητές και επιστήμονες με εξειδίκευση στην αρχαιομεταλλουργία, την αρχαιομετρία, τη γεωλογία, την επιστήμη των υλικών και την αρχαιολογία.
Στους εισηγητές του Σχολείου Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων περιλαμβάνονται οι: Γιάννης Μπασιάκος, Γιάννης Παπαδάτος, Ελένη Φιλιππάκη, Ευάγγελος Τσάκαλος, Μαρία Καζαντζάκη, Ανδρέας Χαραλάμπους, Δημήτριος Ιωαννίδης, Μισέλ Ρογκενμπούκε, Ιωάννης Σανάκης, Anno Hein, Ειρήνη Κοτζαμανίδη, Μαρία Καπαρού, Frank Hulek, Μάγδα Γιαννακοπούλου και Γιώργος Γαβαλάς.
Δείτε αναλυτικά εδώ.
Σε ποιους απευθύνεται
Το Σχολείο Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων απευθύνεται σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, υποψήφιους διδάκτορες, νέους ερευνητές, αρχαιολόγους, γεωλόγους, συντηρητές αρχαιοτήτων, επιστήμονες υλικών, επαγγελματίες του χώρου της πολιτιστικής κληρονομιάς και γενικότερα σε όσους ενδιαφέρονται για την αρχαιομεταλλουργία, την πυροτεχνολογία και τις αρχαιομετρικές εφαρμογές.
Οι διαλέξεις, τα εργαστήρια, οι ασκήσεις πεδίου και το εκπαιδευτικό υλικό θα είναι στην αγγλική γλώσσα.
Παροχές στους συμμετέχοντες
Η συμμετοχή στο Σχολείο Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων είναι δωρεάν.
Κατά τη διάρκεια του προγράμματος θα παρέχονται:
- Εκπαιδευτικό υλικό
- Καφές και αναψυκτικά κατά τα διαλείμματα
- Ελαφρύ γεύμα τις ημέρες διεξαγωγής των μαθημάτων
- Βεβαίωση παρακολούθησης μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος
Οι συμμετέχοντες είναι υπεύθυνοι για την κάλυψη των εξόδων μετακίνησης, διαμονής και διατροφής τους.
Αίτηση συμμετοχής
Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να αποστείλουν μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση metalplaces.interreg@gmail.com, αναφέροντας:
- Ονοματεπώνυμο
- Ίδρυμα ή επαγγελματικό φορέα (εφόσον υπάρχει)
- Ιδιότητα (π.χ. φοιτητής, ερευνητής, επαγγελματίας)
Η προθεσμία υποβολής των αιτήσεων λήγει στις 31 Αυγούστου 2026
Ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι περιορισμένος.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το Σχολείο Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν στη διεύθυνση: metalplaces.interreg@gmail.com
