ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Σχολείο πυροτεχνολογίας και παραγωγής αρχαίων μετάλλων
Σίφνος: 28 Σεπτεμβρίου – 7 Οκτωβρίου 2026
Στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα του 1ου Σχολείου Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων συνδυάζονται θεωρητικά μαθήματα, πρακτική εξάσκηση, εργαστήρια και επισκέψεις σε περιοχές μεταλλευτικού και μεταλλουργικού ενδιαφέροντος. Οι θεματικές ενότητες καλύπτουν, μεταξύ άλλων, αρχαιολογικές προσεγγίσεις και πρακτικές, ζητήματα μεταλλουργίας, αναλυτικές τεχνικές που εφαρμόζονται στην Αρχαιομετρία, την ταυτοποίηση και τον χαρακτηρισμό μεταλλευμάτων, ορυκτών και πετρωμάτων και επισήμανση της σπουδαιότητας των «πολιτισμικών τοπίων» για τη χωρο-χρονική κατανόηση και ορθολογική διαχείρισή τους. Η απόκτηση πρακτικής εμπειρίας από τους συμμετέχοντες αποτελεί κύριο στόχο του Σχολείου. Οι ασκούμενοι θα συμμετάσχουν ενεργά στην επιτόπια κατασκευή και πειραματική λειτουργία μίας καμίνου αναγωγικής τήξης μεταλλεύματος χαλκού βασισμένης σε «προϊστορικά» πρότυπα. Θα παρακολουθήσουν και θα λάβουν μέρος στον χαρακτηρισμό και στις αναλύσεις των μεταλλουργικών προϊόντων και υπολειμμάτων της καμίνου και θα εξοικειωθούν με τις βασικές εργαστηριακές τεχνικές που εφαρμόζονται για την ερμηνεία των αποτελεσμάτων.
Μέσω θεματικών εκπαιδευτικών εκδρομών και ασκήσεων υπαίθρου, οι συμμετέχοντες θα επισκεφθούν θέσεις αρχαιολογικού και γεωλογικού ενδιαφέροντος, αρχαία μεταλλεία και χώρους μεταλλουργικής δραστηριότητας της Σίφνου. Επιπλέον, στο πλαίσιο εκπαιδευτικής εκδρομής στη γειτονική Σέριφο, θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τις μεταλλευτικές εμφανίσεις του νησιού, τα εντυπωσιακά μεταλλευτικά και μεταλλουργικά κατάλοιπα αρχαίων και νεότερων δραστηριοτήτων, καθώς και τις διαχρονικές σχέσεις ανθρώπου και ορυκτών πόρων.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ
Ιωάννης Μπασιάκος
Ομότιμος Ερευνητής, Εργαστήριο Παλαιοπεριβάλλοντος και Μελέτης Αρχαίων Μετάλλων, Ινστιτούτο Νανοεπιστήμης και
Νανοτεχνολογίας, Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος»
Ελένη Φιλιππάκη
Ερευνήτρια, Εργαστήριο Παλαιοπεριβάλλοντος και Μελέτης Αρχαίων Μετάλλων, Ινστιτούτο Νανοεπιστήμης και Νανοτεχνολογίας,
Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος»
Ευάγγελος Τσάκαλος
Συνεργαζόμενος Ερευνητής, Εργαστήριο Παλαιοπεριβάλλοντος και Μελέτης Αρχαίων Μετάλλων, Ινστιτούτο Νανοεπιστήμης και
Νανοτεχνολογίας, Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος»
Μαρία Καζαντζάκη
Συνεργαζόμενη Ερευνήτρια, Εργαστήριο Παλαιοπεριβάλλοντος και Μελέτης Αρχαίων Μετάλλων, Ινστιτούτο Νανοεπιστήμης και
Νανοτεχνολογίας, Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος»
Μαρία Καπαρού
Συνεργαζόμενη Ερευνήτρια, Εργαστήριο Παλαιοπεριβάλλοντος και Μελέτης Αρχαίων Μετάλλων, Ινστιτούτο Νανοεπιστήμης και
Νανοτεχνολογίας, ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», Πρόεδρος Ελληνικής Αρχαιομετρικής Εταιρείας
Frank Hulek
Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Marie SkIodowska-Curie, Εργαστήριο Παλαιοπεριβάλλοντος και Μελέτης Αρχαίων Μετάλλων, Ινστιτούτο
Νανοεπιστήμης και Νανοτεχνολογίας, ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και Παγκόσμιου Γεωπάρκου Λαυρεωτικής της UNESCO
Anno Hein
Διευθυντής Ερευνών, Εργαστήριο Κεραμικών και Σύνθετων Υλικών, Ινστιτούτο Νανοεπιστήμης και Νανοτεχνολογίας (ΙΝΝ), Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος»
Ιωάννης Σανάκης
Διευθυντής Ερευνών, Εργαστήριο Μοριακού Μαγνητισμού και Βιοανόργανης Φασματοσκοπίας, Ινστιτούτο Νανοεπιστήμης και
Νανοτεχνολογίας, Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος»
Ιωάννης Παπαδάτος
Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ)
Μάγδα Γιαννακοπούλου
Συνεργαζόμενη Ερευνήτρια, Αρχαιολόγος, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ)
Michel Roggenbucke
Συντηρητής Αρχαιοτήτων, Μέλος Ε.ΔΙ.Π., Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ)
Ειρήνη Κοτζαμανίδη
Γεωλόγος, Μέλος Ε.ΔΙ.Π, Πανεπιστήμιο Πατρών
Ανδρέας Χαραλάμπους
Συνεργαζόμενος Ερευνητής, Ερευνητικού Κέντρου Επιστήμης και Τεχνολογίας στην Αρχαιολογία και τον Πολιτισμό (STARC), Κυπριακό
Ινστιτούτο και Ερευνητικής Μονάδας Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Κύπρου
Δημήτριος Ιωαννίδης
Συνεργαζόμενος Ερευνητής, Ερευνητικού Κέντρου Επιστήμης και Τεχνολογίας στην Αρχαιολογία και τον Πολιτισμό (STARC), Κυπριακό Ινστιτούτο και Ερευνητικής Μονάδας Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Κύπρου
Γεώργιος Γαβαλάς
Αρχαιολόγος, Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων
Τοποθεσία
Αρτεμώνας, Σίφνος
Η Σίφνος θεωρείται μία από τις σημαντικότερες μεταλλευτικές περιοχές του Αιγαίου, καθώς διατηρεί μερικά από τα καλύτερα μελετημένα μεταλλουργικά κατάλοιπα των Κυκλάδων. Οι αρχαιολογικές έρευνες έχουν τεκμηριώσει την εξόρυξη και παραγωγή αργύρου, μολύβδου, χαλκού και χρυσού ήδη από τους Προϊστορικούς και Αρχαίους Χρόνους, αναδεικνύοντας τον σημαντικό ρόλο του νησιού στην ανάπτυξη της πρώιμης μεταλλουργίας στο Αιγαίο.
Το Σχολείο θα φιλοξενηθεί στο Πολιτιστικό Κέντρο «Μαριάνθη Σίμου» στον Αρτεμώνα, έναν σημαντικό χώρο πολιτιστικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων του νησιού. Το Πολιτιστικό Κέντρο προσφέρει το ιδανικό περιβάλλον για τη διεξαγωγή διαλέξεων, εργαστηρίων και ομαδικών δραστηριοτήτων, ενώ παράλληλα εξασφαλίζει εύκολη πρόσβαση στις αρχαιολογικές θέσεις, τα μεταλλευτικά πεδία και τα μεταλλουργικά τοπία που αποτελούν βασικό μέρος του εκπαιδευτικού προγράμματος.
Εκπαιδευτικές Εκδρομές
Άγιος Σώστης: ένα από τα αρχαιότερα μεταλλεία αργύρου της Ευρώπης
Ο Άγιος Σώστης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μεταλλευτικά τοπία της Σίφνου και συνδέεται άμεσα με την αρχαία εκμετάλλευση των ορυκτών πόρων του νησιού. Η περιοχή διατηρεί τεκμήρια μεταλλευτικής και μεταλλουργικής δραστηριότητας που σχετίζονται με την παραγωγή αργύρου και μολύβδου και προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη σχέση ανάμεσα στη μεταλλουργία και το τοπίο.
Ακρόπολη Αγίου Ανδρέα
Ο οχυρωμένος οικισμός στον λόφο του Αγίου Ανδρέα ιδρύθηκε κατά τη μυκηναϊκή εποχή, σε μια δεσπόζουσα εξαιρετικής στρατηγικής σημασίας θέση πιθανότατα στο πλαίσιο ελέγχου των πλουτοπαραγωγικών πηγών του νησιού. Κατά τους γεωμετρικούς χρόνους η οχύρωση και τα κτήρια του οικισμού επισκευάστηκαν ή οικοδομήθηκαν νέα γύρω από ιερό της Υστερογεωμετρικής περιόδου. Ο χώρος διατηρεί σημαντικά αρχαιολογικά κατάλοιπα, όπως το ιερό, κτήρια, δρόμους, έργα αποστράγγισης και πλούσιο σύνολο κινητών ευρημάτων, που μαρτυρούν τη μακρά ιστορία και τη σημασία του οικισμού.
Μεταλλευτικό τοπίο Σερίφου
Η εκπαιδευτική εκδρομή στη Σέριφο θα φέρει τους συμμετέχοντες σε επαφή με ένα από τα πιο χαρακτηριστικά μεταλλευτικά τοπία των Κυκλάδων. Το νησί διατηρεί εκτεταμένα κατάλοιπα αρχαίας και νεότερης μεταλλευτικής δραστηριότητας, προσφέροντας τη δυνατότητα μελέτης της διαχρονικής εκμετάλλευσης των ορυκτών πόρων και της εξέλιξης των μεταλλευτικών τοπίων μέσα στον χρόνο.
ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Διαμονή
Στη Σίφνο διατίθεται μεγάλη ποικιλία επιλογών διαμονής, όπως ξενοδοχεία, ξενώνες και ενοικιαζόμενα διαμερίσματα. Ο Αρτεμώνας, η Απολλωνία και οι γύρω οικισμοί προσφέρουν εύκολη πρόσβαση στον χώρο διεξαγωγής του Σχολείου.
Οι συμμετέχοντες είναι υπεύθυνοι για την οργάνωση και την κάλυψη του κόστους διαμονής τους.
Γλώσσα
Οι διαλέξεις, τα εργαστήρια, οι εργαστηριακές ασκήσεις και οι δραστηριότητες πεδίου θα πραγματοποιούνται στην αγγλική γλώσσα, ενώ το εκπαιδευτικό υλικό θα παρέχεται στα αγγλικά.
Παροχές
- Εκπαιδευτικό υλικό
- Καφές και αναψυκτικά κατά τα διαλείμματα
- Ελαφρύ γεύμα τις ημέρες διεξαγωγής των μαθημάτων
- Βεβαίωση παρακολούθησης μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος
Δραστηριότητες πεδίου
Για την ασφαλή και άνετη συμμετοχή στις υπαίθριες δραστηριότητες, συνιστάται η χρήση καπέλου, αντηλιακής προστασίας και κατάλληλων υποδημάτων, καθώς και να έχουν μαζί τους νερό και ελαφρύ σνακ. Προαιρετικά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν μπατόν πεζοπορίας κατά τις διαδρομές πεδίου.
Οι συμμετέχοντες καλούνται να μεριμνήσουν για την κάλυψη των εισιτηρίων εισόδου στους αρχαιολογικούς χώρους και των ακτοπλοϊκών μετακινήσεων που σχετίζονται με την εκπαιδευτική εκδρομή στη Σέριφο.
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
Το Σχολείο Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων απευθύνεται σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, υποψήφιους διδάκτορες, νέους ερευνητές, αρχαιολόγους, γεωλόγους, συντηρητές αρχαιοτήτων, επιστήμονες υλικών, επαγγελματίες του χώρου της πολιτιστικής κληρονομιάς και γενικότερα σε όσους ενδιαφέρονται για την αρχαιομεταλλουργία, την πυροτεχνολογία και τις αρχαιομετρικές εφαρμογές.
Αίτηση Συμμετοχής
Το Σχολείο Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων απευθύνεται σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, υποψήφιους διδάκτορες, ερευνητές, επαγγελματίες του χώρου της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και σε κάθε ενδιαφερόμενο για την αρχαιομεταλλουργία, την αρχαία μεταλλεία, την πυροτεχνολογία, την πολιτιστική κληρονομιά και συναφή γνωστικά αντικείμενα.
Κόστος Συμμετοχής
Η συμμετοχή στο Σχολείο είναι δωρεάν. Οι συμμετέχοντες είναι υπεύθυνοι για την κάλυψη των εξόδων μετακίνησης και διαμονής τους.
Προθεσμία Υποβολής Αιτήσεων
30 Αυγούστου 2026
Διαδικασία Υποβολής Αίτησης
Για να δηλώσετε συμμετοχή, παρακαλούμε αποστείλετε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση: metalplaces.interreg@gmail.com
αναφέροντας:
- Ονοματεπώνυμο
- Ίδρυμα ή επαγγελματικό φορέα (εφόσον υπάρχει)
- Ιδιότητα (π.χ. φοιτητής, ερευνητής, επαγγελματίας)
Οι συμμετέχοντες που θα επιλεγούν θα ενημερωθούν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων.
ΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΗ ΣΙΦΝΟ
Προτάσεις
Η Σίφνος προσφέρει ένα πλούσιο πολιτιστικό και φυσικό τοπίο, το οποίο οι συμμετέχοντες μπορούν να εξερευνήσουν κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στο νησί.
Ενδεικτικά προτείνονται:
- Περιήγηση στον παραδοσιακό οικισμό του Κάστρου, με τα στενά σοκάκια, τις εκκλησίες και τη χαρακτηριστική κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική.
- Επίσκεψη στην Απολλωνία και στον Αρτεμώνα, δύο από τους σημαντικότερους οικισμούς του νησιού, με ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό και ιστορικό ενδιαφέρον.
- Γνωριμία με τη μακραίωνη κεραμική παράδοση της Σίφνου μέσα από τοπικά εργαστήρια αγγειοπλαστικής και κεραμικής.
- Επίσκεψη σε ιστορικά μοναστήρια και ξωκλήσια, τα οποία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού.
- Πεζοπορία στο εκτεταμένο δίκτυο σηματοδοτημένων μονοπατιών, που συνδέουν παραδοσιακούς οικισμούς, αγροτικά τοπία και σημεία εξαιρετικής θέας.
- Εξερεύνηση των παραλιών του νησιού και των παράκτιων τοπίων που χαρακτηρίζουν το φυσικό περιβάλλον των Κυκλάδων.
- Δοκιμή της τοπικής γαστρονομίας, η οποία αποτελεί σημαντικό στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς της Σίφνου.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα αξιοθέατα, τις πολιτιστικές εκδηλώσεις, τα μονοπάτια, τις μετακινήσεις και τις διαθέσιμες δραστηριότητες, οι συμμετέχοντες μπορούν να συμβουλεύονται τον επίσημο ιστότοπο του Δήμου Σίφνου https://dimos.sifnos.gr/.
